Op zaterdag 8 mei 2027 herdenken we bij het Fort van Breendonk de overwinning op het fascisme, en op vrijdagavond 7 mei 2027 doen we dat in heel het land. Ons jaarthema is “Kunst in verzet”.
Waarom? Omdat extreemrechtse ideeën in Europa terrein winnen zoals in decennia niet meer. Op 6 september 2026 behaalde de AfD in Saksen-Anhalt 43,8%, haar beste resultaat ooit. In Frankrijk kan het Rassemblement National op 2 mei 2027 het presidentschap winnen. In het Europees Parlement is het cordon sanitair uitgehold. Traditionele partijen nemen steeds meer de retoriek van extreemrechts over, en overal in Europa gaat militarisering samen met sociale afbraak. Op 8 mei vieren we niet voor niets de overwinning op het fascisme en het einde van de oorlog.
In België staan de vakbonden, de mutualiteiten en het middenveld onder druk. Met de wet-Quintin wil de regering de activiteiten van “radicale” organisaties kunnen verbieden zonder tussenkomst van een rechter. Na de vakbondsbetoging van 9 oktober riep minister van defensie Theo Francken op om “het geweldsniveau op te schalen” en “een gewapende arm te creëren zoals de rijkswacht vroeger”. Het recht op protest is geen evidentie meer.
Daarom is herdenken geen nostalgie, maar een oproep voor vandaag. “Siamo tutti antifascisti”, scanderen jongeren van Brussel tot Rome. Het is meer dan ooit tijd om de strijd tegen extreemrechts terug op de kaart te zetten in de strijdbewegingen die overal ontluiken. Wij zien veel jong enthousiasme om rond dit thema actief te zijn.
Wat vragen we? Geen eenmalige dag, maar een traject. De kracht zit in de aanloop: mensen ontmoeten het thema meerdere keren, op verschillende plaatsen en via verschillende kunstvormen. Jongeren worden makers, geen toeschouwers. Denk aan een gastspreker op school, in je vakbond of je jeugdbeweging, poëzie, spoken word, muziek, een tentoonstelling, een verzetscafé of een performance. We nemen daarmee de draad op van Vrij op 8 mei, het initiatief dat Tom Lanoye in 2023 lanceerde.
Wacht niet op iemand anders. Hoe meer activiteiten, hoe beter.
Voor de 8 meicoalitie
Ellen De Soete